BULAS Jan

Jan Bulas urodził się w 1878 roku. Był polskim malarzem i grafikiem, a swoją edukację artystyczną rozpoczął w 1899 roku jako uczeń zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego. Choć nie ukończył tej szkoły, zdobyte tam doświadczenie pozwoliło mu podjąć pracę snycerza przy budowie nowego domu Władysława Orkana, zwanego „Orkanówką”. Od 1901 roku kontynuował naukę na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Początkowo kształcił się pod okiem Floriana Cynka, a w 1904 roku przeniósł się do pracowni malarstwa dekoracyjnego prowadzonej przez Stanisława Wyspiańskiego. W kolejnych semestrach pobierał nauki także u Jana Stanisławskiego oraz Józefa Mehoffera.
W 1915 roku artysta zaciągnął się do Legionów Polskich. Jego dalsze losy są trudne do odtworzenia i dokumentuje je głównie korespondencja listowna. Ostatni list pochodzi z 1919 roku z zakładu leczniczego w Kobierzynie, w którym malarz przebywał najprawdopodobniej od zimy 1916 roku. Jako datę śmierci artysty w literaturze często podaje się rok 1919, jednak w księdze kapelanii szpitalnej w Kobierzynie znajduje się oficjalny zapis o jego zgonie 16 listopada 1932 roku. Wiadomo, że po I wojnie światowej artysta na pewien czas opuścił zakład, powrócił do rodziny i doczekał się potomstwa, jednak w ostatnich latach życia ponownie trafił na leczenie do krakowskiego szpitala.

Po ukończeniu studiów w krakowskiej ASP Jan Bulas osiadł w Krakowie, gdzie w 1909 roku otworzył własną pracownię malarstwa artystyczno-dekoracyjnego. Aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym miasta, regularnie prezentując swoje prace. Szacuje się, że w latach 1906–1914 wyeksponował kilkaset obrazów olejnych i pasteli w gmachu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Brał również udział w wystawach w warszawskiej Zachęcie, we Lwowie oraz w Wiedniu.
W swojej indywidualnej praktyce najchętniej posługiwał się pastelem, litografią oraz farbą olejną. Malował portrety, pejzaże i kompozycje religijne, jednak najbardziej rozpoznawalnym motywem jego sztuki stały się motywy florystyczne. Styl artysty charakteryzuje się płynnością linii, dekoracyjną stylizacją form oraz wyrazistym, często kontrastowym doborem barw. W jego pracach widoczne jest zamiłowanie do rytmu i symetrii, co nadawało przedstawieniom niemal tkaninowy, ornamentalny charakter. Najczęściej motywy te przybierały formę przeskalowanych kwiatów polnych wyróżniających się niezwykłą zdobniczością, w czym wyraźnie rezonował wpływ jego mistrza, Stanisława Wyspiańskiego.
Obok tradycyjnego malarstwa sztalugowego i grafiki Bulas zajmował się projektowaniem witraży oraz monumentalnym malarstwem ściennym. Jednym z jego najważniejszych dokonań są polichromie w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rzepienniku Biskupim, wykonane w latach 1911–1912. Całość ścian oraz sufitów tej neogotyckiej świątyni została pokryta symetrycznymi układami kwiatów polnych, takich jak mlecze, maki, bławatki i dzikie róże, natomiast wysklepki sklepień krzyżowo-żebrowych artysta wypełnił motywem liści paproci. Był to jeden z dwóch jego projektów w tej wsi, obok malowideł ściennych w lokalnym dworku, który stał się ważnym punktem programu 28. Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Polichromie autorstwa Jana Bulasa można podziwiać również w kościele parafialnym w Niedźwiedziu w powiecie limanowskim.

Twórczość Jana Bulasa za jego życia cieszyła się dużym uznaniem i była prezentowana na wielu wystawach w Krakowie, Lwowie, Warszawie oraz Wiedniu. Współcześnie jego wielkoformatowe realizacje dekoracyjne można oglądać w kościołach w Niedźwiedziu oraz Rzepienniku Biskupim. Prace sztalugowe i graficzne artysty wzbudzają stałe zainteresowanie zbieraczy sztuki i regularnie pojawiają się na polskim rynku aukcyjnym oraz antykwarycznym.