STACHOWICZ Michał

Michał Stachowicz urodził się w 1768 roku w Krakowie jako syn drukarza i księgarza. Przez całe życie był mocno związany z rodzinnym miastem, gdzie nie tylko tworzył, ale też aktywnie uczestniczył w życiu lokalnej społeczności. Swoją edukację artystyczną rozpoczął w krakowskim cechu malarzy, pobierając nauki najpierw u Franciszka Ignacego Molitora, a następnie u Kazimierza Mołodzińskiego. W 1787 roku uzyskał tytuł mistrza cechowego, stając się jednym z nielicznych zawodowych malarzy tamtego okresu. W późniejszych latach został członkiem Krakowskiego Towarzystwa Naukowego. Od 1817 roku aż do śmierci uczył rysunku w Liceum Świętej Barbary w Krakowie. Artysta zmarł w rodzinnym mieście w 1825 roku. 

Ewolucja artystyczna Michała Stachowicza odzwierciedlała burzliwe czasy, w których żył. Początkowo jego uwaga skupiała się na sztuce sakralnej. Stworzył on liczne realizacje dla krakowskich świątyń, wśród których wyróżniają się polichromie w klasztorze cystersów w Mogile oraz obraz pod tytułem Wniebowstąpienie w ołtarzu głównym kościoła Kamedułów na Bielanach. W latach dziewięćdziesiątych XVIII wieku profil jego działalności uległ zmianie. Artysta zaczął koncentrować się na malarstwie historycznym i dokumentowaniu bieżących wydarzeń politycznych, ze szczególnym uwzględnieniem insurekcji kościuszkowskiej.
Wszechstronny warsztat Stachowicza pozwalał mu na swobodne poruszanie się między wieloma dyscyplinami. Tworzył portrety, widoki miast, weduty zabytków architektury, a także ilustracje do dzieł literackich i mapy. Niezwykle ważnym, interdyscyplinarnym dokonaniem o charakterze naukowym była jego autorska dokumentacja pomiarowa i opisowa królewskich grobów w katedrze wawelskiej, którą artysta uzupełnił o precyzyjne rysunki trumien.
Największym przedsięwzięciem w jego karierze była realizacja wielkiego cyklu dekoracji pałacu biskupiego w Krakowie, zamówiona w 1816 roku przez biskupa Jana Pawła Woronicza. Ta monumentalna praca, obejmująca malowidła ścienne oraz kilkadziesiąt płócien olejnych, rysunków i rycin, zajęła artyście osiem lat. Niestety, znaczna część tego dorobku spłonęła podczas wielkiego pożaru Krakowa w 1850 roku. Wśród utraconych dzieł znalazły się między innymi wielofigurowe sceny rodzajowe z Sali Krakowskiej, które przedstawiały targ na Kleparzu, spław drewna na Kazimierzu oraz kopalnię marmuru w Dębniku. Ogień strawił także widoki Tyńca i Ojcowa z westybulu, teologiczne kompozycje z Sali Towarzyskiej oraz patriotyczne cykle z Gabinetu Historycznego, ilustrujące dzieje Polski od czasów Piastów do epoki legionowej.
W sferze formalnej malarstwo Stachowicza wyróżniało się rzetelnym podejściem do detalu i sprawnym operowaniem światłem. Dzięki kronikarskiemu zacięciu artysty jego kompozycje stały się bezcennym, autentycznym zapisem obyczajowości i topografii dawnego Krakowa, dającym współczesnemu widzowi unikalny wgląd w codzienność sprzed stuleci.

Spuścizna artystyczna Michała Stachowicza jest dziś traktowana jako ważny element polskiego dziedzictwa narodowego. Jego dzieła znajdują się w zbiorach kluczowych instytucji muzealnych, takich jak Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Krakowa, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie oraz w pałacu biskupim w Krakowie. Prace malarza pojawiają się również na rynku aukcyjnym, niezmiennie budząc duże zainteresowanie ze strony kolekcjonerów.