Oferta galeryjna

Malarstwo Jerzego Dudy-Gracza budziło emocje ze względu na silne zniekształcenia postaci przedstawianych zwykle groteskowo i prześmiewczo, aby w sposób dosłowny piętnować ludzkie słabości, przywary, lęki i kompleksy. Malarz chętnie sięgał też do tematów społecznych i politycznych, które komentował w sposób trafny i ostry.

Prezentowana praca, przedstawiająca ułana i kobietę, z pozoru wydaje się być ujęciem rzewnym i podniosłym, ukazującym pewien rodzaj hołdu lub ukłonu w stronę żołnierza złożonego przez staruszkę. Faktycznie stanowi jednak transpozycje znanego w sztuce polskiej motywu malarskiego, który artysta potraktował w sposób satyryczno-metaforyczny. Sylwety obu postaci zostały mocno zróżnicowane. Skulonej, zgarbionej kobiecie, ledwo trzymającej się na rachitycznych nogach, malarz przeciwstawił wydłużone ciało postawnego żołnierza. Wertykalizm wyznaczony przez postać mężczyzny kontrastuje z esowatą figurą kobiecą. Układ hierarchiczny pozwala górować ułanowi nad staruszką. W interpretacji patriotycznej on może stanowić uosobienie siły i rycerskich ideałów hołubionych w tradycyjnym malarstwie, ona zaś słabość i uciemiężenie, zdecydowanie bardziej właściwe dla narracji na temat ograbionej i zniewolonej ojczyzny. Zestawienie tych dwóch postaci mogło być też rodzajem satyrycznego komentarza odnoszącego się do upowszechnionego w malarstwie polskim, romantyzowanego motywu obyczajowego przedstawiającego ułana i dziewczynę.
Praca, wykonana w technice akwareli, malowana jest swobodnie i szkicowo w jasnych, chłodnych barwach. Ciepłe plamy żółtego i pomarańczowego koloru nad głowami figur pełnią funkcję akcentów przykuwających wzrok odbiorcy. Niedokończone sylwety postaci rozmywają się w tle, układając się w niedoprecyzowaną, otwartą, ekspresyjną kompozycję.

Nie ulega wątpliwości, że ogromny wpływ na sztukę Jerzego Nowosielskiego miała religia prawosławna, w której został on wychowany i którą praktykował w życiu dorosłym. Artysta nigdy zresztą nie ukrywał swojej fascynacji zagadnieniami teologicznymi, liturgią oraz samą architekturą cerkwi. Zainteresowanie to zyskało odbicie w jego malarstwie. W dorobku Jerzego Nowosielskiego można bowiem odnaleźć zarówno ikony, jak i projekty ikonostasów i wnętrz cerkiewnych. Znane jest powszechnie także opus magnum artysty – budowla cerkwi pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Białym Borze.

W tym kontekście należy wspomnieć również o swoistym cyklu malarskim, w którym Jerzy Nowosielski przedstawiał fasady cerkwi prawosławnych, obrazując je w charakterystyczny sposób: w indywidualnym stylu, z wykorzystaniem geometryzacji formy. Znakomity przykład dzieła w tym typie stanowi oferowana na aukcji "Cerkiew" z 1989 roku.
Wspomniany obraz to wysmakowana kolorystycznie kompozycja, która, pomimo silnej stylizacji, czytelnie przedstawia architekturę cerkwi. Wyrysowane linie diagonalne oraz geometryczne, walorowane w odcieniach czerwieni i oranżu elementy wprowadzają do obrazu znamienny dla sztuki Jerzego Nowosielskiego pulsacyjny rytm, stanowiący prawdziwą ucztę dla oka. Rytm ten i rodzaj obecnej w malarstwie artysty poświaty (uwidaczniającej się również w żółto-czerwonej bordiurze) nadaje przedstawieniu wymiar metafizyczny – odbiorca dzieła czuje, że ma do czynienia ze świątynią, monumentalną budowlą, która kryje w sobie światło.

Przez złożoność form wywołujących iluzję wzrokową artystka zaliczana jest także do twórców związanych z op-artem. Tamara Berdowska celowo unika przedstawiania rzeczywistości, którą można zobaczyć i dotknąć. Jej twórczość rozwija się w seriach prac, odzwierciedlając osobisty rozwój. Artystka posługuje się zwykle prostymi figurami geometrycznymi: kwadratem, kołem i rombem. Ważnym elementem jej prac jest też kolor niebieski, który często dominuje w obrazach.

Prezentowana w ofercie aukcyjnej praca z 2018 roku oddziałuje na widza chłodnymi odcieniami błękitów i niebieskości. Kompozycja złożona z niewielkich kwadratów w rożnych tonacjach daje efekt iluzji wielopłaszczyznowości płótna i wydaje się emanować zmiennym blaskiem. Elementy przenikają się nawzajem, dając także wrażenie ruchu i ekspresji. Rozedrgana forma silnie kontrastuje z płaszczyzną obrazu – gładką i matową, z ledwo dostrzegalną subtelną, regularną fakturą. Kolor i światło w obrazach Tamary Berdowskiej ma znaczenie symboliczne – skłania do zadumy, medytacji, przywołuje skojarzenia z kosmosem i przypomina o przemijaniu.

Swoje obrazy artysta tworzył często w nurcie portretowym, ujmując sylwetki kobiece w półpostaci, spowijając ich ciała niezwykle lekko malowanymi zwojami materiału.

Prezentowana praca jest jednak zgoła inna - przedstawia w symbolicznym ujęciu natchnienie malarza, które dla artysty stanowi zawsze początek procesu twórczego. Zagadnienie roli artysty, a także jego sztuki i samego jej źródła powracało zresztą niejednokrotnie w rozważaniach młodopolskich. Swoboda malowania obrazu, a także niedoprecyzowanie szczegółów, ani miejsca i czasu, w których rozgrywa się uwieczniona scena, nadają pracy wręcz mistycznego charakteru.
Po prawej stronie kompozycji znajduje się postać muzy - unoszącej się półpostaci kobiety, jak gdyby wyrwanej z jednego z obrazów artysty. Rysy jej twarzy pozostają niedookreślone. W podobny, dość enigmatyczny sposób Franciszek Żmurko przedstawił zapatrzonego w nią artystę, trzymającego w dłoni paletę. Zwrócenie postaci męskiej plecami do widza skutecznie utrudnia identyfikacje modela. Natomiast porównanie ujęcia z fotografiami z późnego okresu życia Franciszka Żmurki, pozwala wysunąć przypuszczenia, że artysta pragnął przedstawić tu samego siebie. Uwagę zwraca przede wszystkim charakterystyczna szpiczasto zakończona broda, którą zwykł nosić.
Chociaż tworzenie portretów własnych, należy do mniej znanych obszarów działalności Franciszka Żmurki, wiadomo jest, że wykonał ich co najmniej kilka, wykorzystując różne techniki malarskie. Jednym z najbardziej znanych jest "Autoportret z paletą" z 1895 roku, przechowywany w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Ukazywanie samego siebie w różnych momentach życia, było z pewnością świetną okazją do eksperymentowania i pracy studyjnej, ale też pozwalało na głębszą refleksję - nad sztuką i upływającym czasem.

OPIS PRACY:
Obraz Stanisława Kamockiego "Marcowy śnieg" ukazuje górzysty pejzaż wsi w okresie przedwiośnia. Artysta przedstawił fragment drewnianego domu z zaznaczoną błękitną szarością kamienną podmurówką oraz dobudówką po jednej stronie. Przed domem znajduje się murowana kapliczka, będąca właściwie dominantą kompozycji. Po prawej, na pierwszym planie, widnieje drewniane ogrodzenie, za nim bezlistne jeszcze drzewa, a w oddali szeroki krajobraz pól pokrytych miejscami topniejącym śniegiem. Stanisław Kamocki, dobierając gamę barwną i sposób prowadzenia narzędzia, dobrze oddał aurę marcowej przyrody. Widz patrzący na obraz może wręcz poczuć rześkie powietrze i zapach wilgotnej, odradzającej się po zimie do życia ziemi.
Pod względem formalnym praca jest malowana zdecydowanymi, szerokimi pociągnięciami pędzla, miejscami pojawiają się impasty. Stanisław Kamocki to jeden z najbardziej cenionych pejzażystów – uczniów Jana Stanisławskiego. Studia pod okiem mistrza wpłynęły w dużej mierze na takie właśnie odważne traktowanie kompozycji oraz budowę obrazu w oparciu o plamę, światło i kolor, nie zaś o sztywny rysunek. To swoiste, raczej wrażeniowe niż studyjne podejście do malarstwa sprawia, że w obrazach Stanisława Kamockiego niezwykle trafnie zamknięty zostaje prawdziwy charakter przedstawianego krajobrazu.