48. Aukcja Dzieł Sztuki (19 VIII 2025)

Prezentowana praca "Żołnierz i zakonnica" z 1914 roku przedstawia tytułową parę postaci stojących w szkicowo zaznaczonym pejzażu. Siostra zakonna ujęta została w momencie opatrywania przedramienia rannego mężczyzny w mundurze. Habit i czepiec kobiety wskazuje na jej przynależność do zakonu szarytek, które to często opiekowały się chorymi i pełniły służbę medyczną jako siostry szpitalne. Autorski opis po lewej stronie wskazuje, że uwieczniona scena rozgrywa się przed szpitalem wojennym. Być może chodziło tu o Rozwadów, gdzie mieścił się w czasie I wojny światowej szpital polowy.

Oferowany obraz Wojciecha Kossaka malowany jest plamą barwną, z podziwu godnym wyczuciem, widocznym zarówno w partiach twarzy postaci oraz ich strojach, warto jednak zwrócić tutaj uwagę również na dłonie zakonnicy i maestrię ruchu jej lewej ręki, niełatwym do uchwycenia techniką wodnej farby, na tak niewielkim przy tym formacie.

Oferowany obraz Jerzego Kossaka z 1930 roku przedstawia fragment przełęczy na chwilę po bitwie. W jesiennym pejzażu na pierwszym planie artysta ukazał opuszczony, milczący już rząd armat wroga ze śladami krwi poległych i rannych. Przed oraz między armatami rysują się ciała żołnierzy i ich wiernych koni, grozę śmierci podsycają jeszcze pojedyncze elementy umundurowania - czapki w barwach 1. Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej, które spadły z głów walczących. Nad wąskim polem bitwy unosi się jeszcze kurz wzburzony kopytami pędzących tędy przed momentem koni i dym wystrzeliwanych armat. Po lewej stronie kompozycji widnieje zbliżająca się grupa konnych z postacią Napoleona na czele - cesarz, pełen szacunku dla polskich żołnierzy posuwał się za wojskiem obserwując z uznaniem wyniki natarcia. Już nazajutrz Napoleon miał wykrzyknąć na cześć Polaków: "Cześć najdzielniejszym z dzielnych!".
Dzieło nawiązuje do twórczości ojca artysty, Wojciecha Kossaka, który malował nie tylko same epizody szarży wysokiego tempa, ale także krajobraz na moment po samej bitwie pod Somosierrą, czego przykłady w epoce artysty bywały również reprodukowane na kartach pocztowych. W omawianym, oferowanym na aukcji obrazie Jerzego Kossaka uwagę zwraca nie tylko sama tematyka, ale również format i technika - podłoże płócienne nie było bardzo częste w twórczości Jerzego Kossaka, a jako od wieków uważane za szlachetniejsze od tektury, stanowi dowód znaczenia kompozycji dla samego jej autora.

Rodzimą architekturę Bronisława Rychter-Janowska ujmowała w sposób różnorodny. Czasem były to kompozycje otwarte ukazujące fragment fasady budynku, innym razem całościowe przedstawienia architektury dworków, malowanych frontalnie lub po skosie – tak jak w przypadku prezentowanego dzieła. Diagonalne, asymetryczne ujęcie pozwoliło nadać obrazowi odpowiednią siłę wyrazu, a szczególna wrażliwość artystki na kolor i światło wpłynęła na aspekty dekoracyjne pracy.
W przypadku omawianego obrazu, godny uwagi jest sposób przedstawienia rozległego ogrodu w jesiennej, pełnej ciepła atmosferze. Nastrojowość została oddane przez niskie, miękko padające światło późnego popołudnia, które - przesączając się przez korony drzew - wydobywa z kompozycji najważniejsze elementy, tj. budynek dworku, a także umieszczony nieopodal stolik i ławeczkę, na której siedzi ubrana na czarno kobieta, pogrążona w lekturze trzymanej w dłoniach gazety.

Na szczególną uwagę kolekcjonerów zasługuje również rewers pracy ozdobiony autorskim ołówkowym szkicem Bronisławy Rychter-Janowskiej, który przedstawia postać kobiecą z towarzyszącym jej pieskiem. Kobieta ubrana jest w strojną suknię, w jednej dłoni trzyma bukiet kwiatów. Ten pełen wdzięku motyw stanowi interesujące uzupełnienie głównego przedstawienia.

Oferowana praca przedstawia Szklarską Porębę zimą 1947 roku. Był to czas planów przeprowadzki Hofmanów w Karkonosze oraz poszukiwania domu z pomocą przyjaciela Jana Sztaudyngera. Widoczny na obrazie leśny krajobraz tego miejsca, obserwowany z góry, wypełnia roślinność z pożółkłymi, jeszcze jesiennymi liśćmi drzew i krzewów oraz oszronione, bezlistne brzozy. W tle majaczy drewniany dom ze spadzistym dachem. Ciepłe barwy roślinności i drewnianej zabudowy przełamuje leżący śnieg. W prawym dolnym rogu można zauważyć urozmaicający kompozycję ludzki sztafaż. Są to dwie postacie narciarzy, którzy korzystając z zimowej aury, oddają się radosnej przejażdżce.

Krótki pobyt w 1990 roku w pracowni Henry’ego Moore’a pod Londynem umożliwił Stanisławowi Wysockiemu bezpośrednie zetknięcie się z twórczością mistrza. Doświadczenie to wywarło znaczący wpływ na jego sztukę, czego przykładem jest prezentowana, odlana z brązu rzeźba pt. "Kobieta", ukazująca jeden z kluczowych motywów w jego dorobku - postać żeńską przedstawioną na granicy abstrakcji. Artysta świadomie wydobył walory użytego materiału, łącząc zróżnicowane faktury – od nieregularnych, patynowanych powierzchni po gładkie, lśniące fragmenty. To szczególne podejście do tworzywa sprawia, że dzieło zachwyca zarówno swoją formą, jak i dopracowanym detalem.

Oferowane płótno autorstwa Bronisława Chromego przedstawia scenę z motywem zwierzęcym – osiem kuropatw ukazanych na tle rozległego pejzażu, utrzymanego w odcieniach błękitu. Barwne upierzenie ptaków podkreślono akcentami zieleni, ciepłych pomarańczy oraz czerwieni. Centralną część kompozycji zajmuje kuropatwa wyróżniona intensywnym niebieskim odcieniem, stanowiącym kolorystyczną dominantę. Asymetryczne rozmieszczenie ptaków nadaje scenie ekspresji oraz kontrastuje ze swobodnym, szkicowo ujętym pejzażem.

Dzieło przedstawia półpostaciowy wizerunek kobiety z czarną chustą na głowie, w ciemnym stroju ożywionym wzorzystą narzutą w odcieniach czerwieni i oranżu. Wydłużone rysy twarzy Ślązaczki nie są zindywidualizowane, kompozycja stanowi więc ogólne wyobrażenie śląskiej kobiety, najpewniej żony górnika i matki. Ekspresji i siły wyrazu - poza wspomnianą już narzutą - dodaje dziełu rytmiczne, abstrakcyjne tło, pulsujące czerwienią.
Warto wspomnieć, że w podobnej konwencji artysta przedstawiał w swoim dorobku również inne grupy etniczne (por. np. obraz "Łemki" z 1969), ale także Matkę Boską w dziełach o tematyce religijnej. Ten fakt nadaje prezentowanej pracy "Ślązaczka" jeszcze głębszą możliwość interpretacji, stanowi przykład tego jak sam artysta widział kobietę - tę codzienną, prostą, szczerą oraz jak bardzo przedstawienia te różnią się od wizerunków strojnych dam w licznych w twórczości Witolda Pałki motywach balów i bankietów.

Prezentowana w ofercie aukcyjnej praca z 2018 roku oddziałuje na widza chłodnymi odcieniami błękitów i niebieskości. Kompozycja złożona z niewielkich kwadratów w rożnych tonacjach daje efekt iluzji wielopłaszczyznowości płótna i wydaje się emanować zmiennym blaskiem. Elementy przenikają się nawzajem, dając także wrażenie ruchu i ekspresji. Rozedrgana forma silnie kontrastuje z płaszczyzną obrazu – gładką i matową, z ledwo dostrzegalną subtelną, regularną fakturą. Kolor i światło w obrazach Tamary Berdowskiej ma znaczenie symboliczne – skłania do zadumy, medytacji, przywołuje skojarzenia z kosmosem i przypomina o przemijaniu.

Prezentowany obraz Andrzeja Partuma powstał w kopenhaskim okresie twórczości artysty i stanowi rzadkość, ponieważ prace malarskie Partuma niezwykle sporadycznie pojawiają się na rynku sztuki. Kompozycja odzwierciedla charakterystyczny dla artysty styl, oparty na abstrakcyjnych formach organicznych. Andrzej Partum świadomie rezygnował z iluzji głębi, podkreślając płaskość przedstawionych elementów, przez co jego prace przypominają patchworki, makaty zszyte z różnych kawałków materiału. Od tekstyliów odróżnia je jednak połyskująca powierzchnia, która z daleka wydaje się gładka i jednolita, lecz z bliska ujawnia zróżnicowaną fakturę – miejscami zupełnie płaską, a w innych obszarach wyraźnie wypukłą. Barwne plamy są od siebie oddzielone, pozbawione ostrych konturów, swobodnie nakładają się na siebie, tworząc spójną całość, a jednocześnie pozostając w izolacji – każda z nich pełni rolę samodzielnego, mocno zarysowanego elementu kompozycji.

Twórczość malarska Andrzeja Partuma silnie koresponduje z jego działalnością poetycką. Obrazy artysty balansują na granicy świata widzialnego i abstrakcji, nie odzwierciedlają emocji czy przeżyć artysty, lecz pozostają swoistą grą pojęć.

W prezentowanym obrazie Maria Anto ukazała charakterystyczny dla siebie, złożony jakby z wycinków rzeczywistości, wieczorny krajobraz przesycony aurą tajemniczości. Malarka w centrum kompozycji ujęła krucyfiks na tle skały. Krzyż otaczają fragmenty zabudowań kościelnych, cmentarza i pejzażu z drzewem na wzgórzu. W malarstwie tej artystki główną rolę odgrywały emocje i przeżycia, które przekładała na fantastyczny świat niejednoznacznych, otwierających szerokie drogi interpretacyjne symboli.

Prezentowany obraz olejny ukazuje charakterystyczne dla tego artysty zestawienie pejzażu z motywem architektonicznym. Budowla, nawiązująca w swojej formie do słynnego indyjskiego mauzoleum Tadź Mahal, została w tym przypadku zestawiona z rozległym, płaskim krajobrazem. Wypalone letnim słońcem, złociste pola i łąki kontrastują z nasyconym kolorem nieba oraz unoszącą się w przestrzeni odrealnioną konstrukcją o zniekształconej formie i błękitnej kolorystyce. Ciepło bijące z dolnych partii obrazu przywołuje wrażenie gorącego letniego dnia, pozostając w kontraście do tajemniczej wizji lewitującego w przestrzeni budynku utrzymanego w chłodnych barwach.