56. Aukcja Dzieł Sztuki (18 VIII 2026)

Obraz zachwyca dynamiką ujęcia oraz swobodą w ukazywaniu ruchu zarówno postaci ludzkich, jak i zwierząt. Sprawność w oddaniu gwałtowności i złożoności ruchu stanowi świadectwo talentu artysty, jego dogłębnych studiów nad anatomią oraz doświadczenia wyniesionego ze studiów w malarskiej pracowni ojca. Ze względu na czas powstania obrazu w latach 20. XX wieku, a więc okresie szczególnie cenionym w twórczości artysty, a także nietypowe, rzadko spotykane ujęcie kompozycyjne, praca stanowi interesującą propozycję dla kolekcjonerów.

Prezentowany, namalowany w 1923 roku obraz pt. "Legenda słowiańska" przedstawia blondwłosą, młodą kobietę przemierzającą rozległe, letnie pole. Jej jasna, długa szata otacza sylwetkę, a rozwiane, pozostawione w nieładzie włosy podkreślają dynamikę postaci. Przedstawiona kobieta niemal zlewa się z rozświetlonym krajobrazem. Jej bose stopy podkreślają bezpośredni związek z ziemią. Idąca w kierunku obserwatora postać pozostawia w osamotnieniu przebywającego na polu gęsiarza. Delikatnie pochylona sylwetka i dłonie przytrzymywane przy twarzy nadają jej postawie niepokojącego charakteru, przywodząc tym samym na myśl tradycyjne słowiańskie wierzenia o Południcy, zwanej również Żytniczką czy Rżaną Babą. Określenia te, zaznaczające związek mitycznej postaci z czasem żniw i polami żyta, używane były w formie groźnej przestrogi, kierowanej głównie do pracujących w polu dzieci, szczególnie narażonych na przegrzanie i udar słoneczny. Południca była zarówno częścią świata natury, jak i związanym z nią zagrożeniem - uosabiała niebezpieczeństwa czyhające na człowieka pracującego w polu w najgorętszej porze dnia.

Brak dosłowności w malarstwie Wlastimila Hofmana pozwala dywagować nad treścią skrywaną za przedstawieniem. Jego bohaterka wydaje się raczej tajemniczą, niemal widmową postacią, która pozostaje na granicy światów – ziemskiego i nadrealnego. Jej delikatność kontrastuje z aurą niepokoju, rozciągający się za postacią spokojny krajobraz, kryje w sobie poczucie czegoś nieprzewidywalnego. Przedstawiona scena może być więc odczytywana nie tylko jako przedstawienie ludowego podania, lecz także jako poetycka refleksja nad związkiem człowieka z naturą, przemijaniem lata i rytmem wiejskiego życia.

Prezentowana w katalogu aukcyjnym kompozycja, ukazująca wyjście pasterzy ze stadami owiec na górskie hale, musiała powstać w stosunkowo wczesnym okresie twórczości Eugeniusza Eibischa. Oferowany obraz cechuje syntetyzacja i kubizacja form. Wyrazisty sposób ukształtowania bryły oraz powtarzalność elementów nadaje kompozycji rymu i harmonii. Pracę wyróżnia ciężki, gęsty koloryt oraz silne kontrasty walorowe. Farba nadkładana jest jeszcze stosunkowo cienko, bez charakterystycznej dla późniejszego okresu twórczości artysty rozbudowanej, impastowej faktury.
Szczególną uwagę warto zwrócić na charakter sygnatury, w której swoje nazwisko artysta zapisał w spolszczonej formie przy użyciu liter "j" i "sz", analogicznie jak w pracach z lat 20., takich jak "Martwa natura ze szklanką" (1923) ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, "Portret kobiety" (ok. 1920-1923) z Muzeum Okręgowego w Toruniu czy "Matka z dziećmi" (1923) z Muzeum Narodowego w Lublinie.